-
Digitale volwassenheid in kaart brengen met DigComp 3.0
De strategische ontwikkeling van het digitale competentiewiel van MapUs
De release van het DigComp 3.0-framework in december 2025 markeert een belangrijke ontwikkeling voor het werk op het gebied van digitale competentie in moderne organisaties. Deze vijfde editie van het European Digital Competence Framework biedt een gemeenschappelijke taal voor digitale competentie en digitale volwassenheid en helpt organisaties, instellingen en bedrijven individuele capaciteiten te verbinden met strategische ontwikkelingsbehoeften.
Bij MapUs hebben we een nieuw competentiewiel ontwikkeld op basis van DigComp 3.0 om organisaties te helpen navigeren door een steeds complexer wordend technologisch landschap. Het wiel vertaalt het raamwerk naar praktische stellingen over competenties die gebruikt kunnen worden voor in kaart brengen, reflectie, dialoog en gerichte ontwikkeling.
Van raamwerk naar praktijk
Het competentiewiel maakt abstracte concepten concreet door digitale competentie om te zetten in zichtbare patronen, gedeelde taal en uitvoerbare ontwikkelingsprioriteiten.
Het competentiewiel maakte abstracte concepten concreet en liet ons ontdekken dat we sterker zijn dan we dachten.
- Bibliotheekmanager Dorte Rugtved, openbare bibliotheken van Bornholm, 2026Een competentiewiel met integriteit
Een bepalend kenmerk van ons DigComp 3.0-competentiewiel is de integratie van vragen over kunstmatige intelligentie in het competentiemodel. Dit weerspiegelt de DigComp 3.0-aanpak, waarbij AI-competentie over alle eenentwintig competenties wordt geïntegreerd in plaats van als een afzonderlijk specialisme te worden behandeld.
Dit maakt het competentiewiel ook relevant in relatie tot de EU Wet Kunstmatige Intelligentie. Artikel 4 verplicht aanbieders en exploitanten van AI-systemen om maatregelen te nemen om, naar hun beste vermogen, een voldoende niveau van AI-geletterdheid te garanderen onder het personeel en andere personen die namens hen met de werking en het gebruik van AI-systemen te maken hebben.
Het competentiewiel ondersteunt dit werk door AI-geletterdheid onderdeel te maken van een bredere digitale volwassenheid. In plaats van AI te behandelen als een geïsoleerde technische vaardigheid, verbindt het model AI-gerelateerde vragen met informatie-evaluatie, communicatie, contentcreatie, veiligheid, welzijn en probleemoplossing.
Om de validiteit en zinvolle zelfreflectie te ondersteunen, zijn de vragen geformuleerd als concrete stellingen over competenties. Veel daarvan hebben de vorm “Ik kan...”, wat respondenten helpt na te denken over hun eigen inschatting van hun vermogen om specifieke taken uit te voeren. Deze aanpak is nuttig wanneer het doel niet alleen is om kennis te toetsen, maar om een gedeelde basis te creëren voor dialoog, ontwikkeling en prioritering.
Gebouwd op DigComp 3.0
Het competentiewiel is opgebouwd rond het officiële DigComp 3.0-framework en de vijf competentiegebieden en eenentwintig competenties.
AI-geletterdheid over alle competenties heen
AI-gerelateerde competentie is in het hele model geïntegreerd in plaats van te worden behandeld als een afzonderlijke technische vaardigheid.
Zelfreflectie en actie
De vragen zijn geformuleerd als concrete stellingen over competenties die reflectie, dialoog en gerichte competentieontwikkeling ondersteunen.
Collectief overzicht
De resultaten helpen organisaties zowel de individuele ontwikkelingsbehoeften als de collectieve sterke punten van teams en afdelingen te begrijpen.
Operationaliseren van competentiegebieden en leerresultaten
Het vertalen van een theoretisch raamwerk naar een praktisch competentiewiel vereist een gedetailleerde aanpak. DigComp 3.0 biedt een gedetailleerder beeld van digitale competentie door middel van bijgewerkte stellingen over competenties en leerresultaten. Deze maken het mogelijk om kennis, vaardigheden en attitudes te beschrijven op manieren die kunnen worden vertaald in praktische beoordelings- en ontwikkelingsinstrumenten.
In MapUs worden deze ideeën omgezet in stellingen over competenties en enquêtevragen die onderzoeken hoe mensen digitale technologieën in de praktijk begrijpen, gebruiken en erover nadenken. De methode is opgebouwd rond de vijf DigComp 3.0 competentiegebieden:
Informatie zoeken, evalueren en beheren
Het vinden, evalueren en beheren van informatie en gegevens in digitale omgevingen.
Communicatie en samenwerking
Verantwoord communiceren, delen en samenwerken en de digitale identiteit beheren.
Contentcreatie
Het creëren, aanpassen en integreren van digitale content met aandacht voor rechten en licenties.
Veiligheid, welzijn en verantwoord gebruik
Bescherming van apparaten, gegevens, privacy, welzijn en het milieu.
Problemen identificeren en oplossen
Behoeften identificeren, problemen oplossen, technologieën aanpassen en competenties ontwikkelen.
Partnerschappen en samenwerkingen
De kwaliteit van het competentiewiel hangt niet alleen af van de theoretische basis ervan, maar ook van hoe het werkt in echte organisatorische contexten. Om deze reden is het wiel ontwikkeld en getest via partnerschappen en samenwerkingsverbanden.
Het Engelse competentiewiel is ontwikkeld in samenwerking met partners van ReDI School of Digital Integration, een Europese organisatie die zich inzet voor inclusief digitaal onderwijs. Deze samenwerking heeft ervoor gezorgd dat de taal van het wiel toegankelijk, inclusief en begrijpelijk is voor verschillende achtergronden.
De Deense versie werd getest in samenwerking met de openbare bibliotheken van Bornholm om ervoor te zorgen dat de inhoud relevant blijft voor de digitale infrastructuur, praktijken op de werkplek en culturele waarden van een Deense organisatorische context.
Inclusieve taal
De Engelstalige versie is ontwikkeld en getest met aandacht voor toegankelijk en inclusief taalgebruik.
Relevantie op de werkvloer
De Deense versie is getest op de werkvloer om te waarborgen dat deze relevant is voor dagelijkse digitale taken en organisatieontwikkeling.
Gedeeld begrip
De meting helpt om in gesprekken de stap te zetten van individuele aannames naar een gedeeld beeld van de collectieve digitale volwassenheid.
De mapping verplaatste het gesprek van wat we als individu kunnen doen naar waar we als collectief staan. We hebben een veel duidelijker inzicht gekregen in waar we goed in zijn, waar we elkaar kunnen ondersteunen en kunnen vaststellen waar onze collega's gerichte training nodig hebben om uitdagingen in de gemeenschap aan te pakken en op te lossen.
- Lill Henschen, ReDI School of Digital Integration, 2026Overzicht dat aanzet tot actie en gedeeld inzicht
Het management heeft behoefte aan helder, actiegericht inzicht in plaats van algemene uitspraken of al te complexe technische gegevens. Het competentiewiel vertaalt de resultaten van de meting daarom naar zelfstandigheidsprofielen die gemakkelijker te begrijpen zijn en een duidelijker basis bieden voor concrete acties.
De vier profielen worden bepaald door de complexiteit van de taken en de mate van zelfstandigheid die nodig is om digitale taken uit te voeren:
Beginner
Kan onder begeleiding eenvoudige taken uitvoeren.
Gemiddeld niveau
Kan routinetaken zelfstandig uitvoeren.
Gevorderd
Kan complexe taken oplossen en het technologiegebruik aanpassen.
Deskundige
Fungeert als een strategische deskundige die initiatieven kan leiden en anderen kan begeleiden.
Deze hiërarchie helpt het management bij het identificeren van gebieden die training nodig hebben, en maakt het ook mogelijk om digitale koplopers te identificeren die het interne leren van collega's kunnen ondersteunen. Het resultaat is niet simpelweg een score, maar een gedeeld begrip van waar de organisatie sterk is, waar zij kwetsbaar is en waar ontwikkeling de meeste waarde zal creëren.
Gerichte competentieontwikkeling en digitale volwassenheid
Inzicht in de gezamenlijke sterke en zwakke punten van medewerkers is de eerste stap naar een succesvolle digitale transformatie. Een competentiewiel op basis van DigComp 3.0 biedt organisaties een gestructureerde manier om digitale volwassenheid te begrijpen, prioriteiten voor scholing te stellen en competentieontwikkeling te verbinden met strategische doelen.
Het resultaat is een preciezere basis voor het plannen van leerinitiatieven, het ondersteunen van medewerkers, het documenteren van ontwikkelingsbehoeften en het versterken van het vermogen van de organisatie om digitale technologieën op verantwoorde en effectieve wijze te gebruiken.
Bronnen
- Cosgrove, J. & Cachia, R. (2025). DigComp 3.0: European Digital Competence Framework. Publications Office of the European Union.
- European Commission, Joint Research Centre. DigComp 3.0 overview.
- European Commission, Joint Research Centre. Digital Competence Framework for Citizens.
- Vuorikari, R., Kluzer, S. & Punie, Y. (2022). DigComp 2.2: The Digital Competence Framework for Citizens. Publications Office of the European Union.
- Clifford, I. et al. (2020). DigCompSAT: A Self-reflection Tool for the European Digital Competence Framework for Citizens. Joint Research Centre.
- Kluzer, S. et al. (2020). DigComp at Work: The EU’s digital competence framework in action on the labour market. Joint Research Centre.
- European Parliament and Council of the European Union (2024). Regulation (EU) 2024/1689, Artificial Intelligence Act.
- European Commission. AI literacy questions and answers.
- European Commission. Digital Education Action Plan 2021-2027.
- Cedefop (2022). Defining, writing and applying learning outcomes: A European handbook.
- International Test Commission and Association of Test Publishers (2022). Guidelines for Technology-Based Assessment.
- UNESCO (2024). AI competency framework for students.
